საქართველოში ლურჯი მოცვის წარმოება ცოტა ხნის წინ, 2019 წელს დაიწყო და ამ მოკლე პერიოდში ქვეყანამ სერიოზულ პროგრესსაც მიაღწია. სახელმწიფოსა და დონორების მხრიდან ამ დარგის მიმართ გაზრდილი მხარდაჭერის წყალობით, 2022 წლის ბოლოსთვის ლურჯი მოცვით გაშენებული ბაღების ჯამურმა ფართობმა 2,000 ჰექტარს მიაღწია, რის შედეგად, მოსავლის მოცულობა 8.5-ჯერ გაიზარდა. 2023 წლის მდგომარეობით, წლიური მოსავლის მოცულობა 4 მილიონ კილოგრამს შეადგენს, ნაცვლად 2019 წელს დაფიქსირებული 0.5 მილიონი კილოგრამისა.
ცოტა ხნის წინ, Galt & Taggart-მა ლურჯი მოცვის ბიზნესთან დაკავშირებით ვრცელი ანგარიში მოამზადა, რომლის მიხედვით, საქართველოში ჰექტარ მიწაზე 14.5 ტონა მოსავალი მოდის, რაც უჩვეულოდ მაღალი მაჩვენებელია და ამ შედეგის წყალობით საქართველო გლობალურ რეიტინგში მე-7 ადგილს იკავებს. ამ მოცემულობის გათვალისწინებით, ანალიტიკოსები პროგნოზირებენ, რომ 2027 წლისათვის საქართველოში ლურჯი მოცვის წარმოება წლიურად 25 მილიონ კილოგრამს გადააჭარბებს, ანუ ზრდის მაჩვენებელი დაახლოებით 500% იქნება. წარმოების ზრდის ფონზე, პროგნოზირებულია, რომ 2027 წლისათვის ადგილობრივ ბაზარზე მოთხოვნა 0.9 მილიონი კილოგრამიდან 2 მილიონ კილოგრამამდე გაიზრდება, ანუ მომავალში საქართველოში თითქმის ორჯერ მეტ მოცვს მოიხმარენ, ვიდრე ახლა.
წარმოების ზრდის პარალელურად, ბოლო პერიოდში მოიმატა საქართველოდან ექსპორტირებული ლურჯის მოცვის მოცულობამაც. უფრო კონკრეტულად, 2023 წლის 7 თვის მონაცემებით, ექსპორტის მაჩვენებელი დაახლოებით 3 მილიონ კილოგრამს შეადგენს, ამ პროდუქციის რეალიზაციით მიღებული შემოსავლის მოცულობა კი 18.2 მილიონი დოლარია. ამ სტატისტიკის გათვალისწინებით, ექსპორტის საშუალო ფასი ერთ კილოგრამზე დაახლოებით 6.1 დოლარს შეადგენს.
უნდა აღინიშნოს, რომ ლურჯი მოცვის ფასი როგორც საბითუმო, ასევე საცალო ბაზარზე, მკვეთრად სეზონური და განსხვავებულია. მაგალითად, 2023 წლის ივნისის დასაწყისში მოცვის ფასი ერთ კილოგრამზე 20 ლარი იყო, ივლისის ბოლოს კი ფასი კილოგრამ მოცვზე 5.5 ლარამდე შემცირდა. ფასზე მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს: პროდუქციის მიწოდების რაოდენობას, საექსპორტო და ადგილობრივ ბაზრებზე მოთხოვნას, ვალუტის კურსს და გლობალურ ტენდენციებს.
საქართველოსთვის მთავარი საექსპორტო ბაზარი რუსეთის ფედერაციაა, რომელზეც ლურჯი მოცვის ექსპორტის 90% მოდის. მიუხედავად ამისა, ქართველი მეწარმეები სხვა ბაზრების ათვისებასაც ცდილობენ, მაგალითად, წლის დასაწყისში ლურჯი მოცვის ექსპორტი განხორციელდა გერმანიაში, ნიდერლანდებსა და პოლონეთში. Galt & Taggart-ის შეფასებით, ზემოხსენებული ბაზრები საქართველოსთვის განსაკუთრებით მიმზიდველია ივნისი-ივლისის პერიოდში, როდესაც მოსავალი გასაყიდად მზადაა, ბაზარზე კი მოთხოვნა და ფასები ხელსაყრელია.
რუსეთის ბაზარზე 90%-იანი დამოკიდებულება სახარბიელო ნამდვილად არ არის. ანალიტიკოსების შეფასებით, მომდევნო წლების განმავლობაში ბიზნესმენები უფრო აქტიურად უნდა ფოკუსირდნენ ალტერნატიული ბაზრების ათვისებაზე და მიწოდების ჯაჭვის დივერსიფიკაციაზე, რათა რისკები მაქსიმალურად იქნეს შემცირებული და ინდუსტრიამ მდგრადად შეძლოს მომავალში განვითარება.
უნდა აღინიშნოს, რომ ყველაზე დიდი რაოდენობით მოცვის ბაღები სამეგრელოშია გაშენებული და მხოლოდ ამ რეგიონზე ბაღების ფართობის საერთო მოცულობის დაახლოებით ნახევარი მოდის. მოსავალს ყველაზე ადრე იმერეთსა და გურიაში იღებენ, ხოლო სამეგრელოში მოსავლის აღების პროცესი ყველაზე დიდხანს გრძელდება.
რაც შეეხება ბიზნესის დაწყების ხარჯებს, სოფლის განვითარების სააგენტოს ინფორმაციით, მოცვის ბაღის მოწყობის საშუალოდ ინვესტიცია 2017-22 წლებში 1 ჰექტარზე 30,900 ლარს შეადგენდა, ხოლო 2022 წლიდან მოყოლებული საშუალო ინვესტიციის ღირებულება ჰექტარზე 33,300 ლარამდე გაიზარდა.
Galt & Taggart-ის შეფასებით, მოცვის სექტორი საქართველოში ჯერაც შედარებით ახალგაზრდაა, ამიტომაც ინდუსტრიის განვითარებისთვის არაერთი პრობლემური საკითხი უნდა გადაიჭრას. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი ხარისხის კონტროლი და სტანდარტების დაცვაა. ევროპულ ბაზარზე გასასვლელად ქართული მოცვი აუცილებლად უნდა აკმაყოფილებდეს საექსპორტო სტანდარტებს და მოთხოვნებს.
გარდა ამისა, გამოწვევებია შენახვის პროცედურასთან დაკავშირებით. მოცვის აღება მხოლოდ 2 თვის განმავლობაში გრძელდება და მისი შენახვა, დამატებითი დამუშავების გარეშე, მხოლოდ 2-3 კვირის განმავლობაშია შესაძლებელი. შესაბამისად, მოსავლის აღების შემდგომ სწორად შენახვას და გადაზიდვას დიდი მნიშვნელობა აქვს. ამისთვის საჭიროა სპეციალური სადისტრიბუციო მანქანების და სამაცივრე მეურნეობების არსებობა.
ზემოხსენებული გამოწვევების მიუხედავად, ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ლურჯი მოცვის წარმოებას საქართველოში განვითარების დიდი პოტენციალი აქვს, განსაკუთრებით კი იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ მოცვის ალტერნატიული გზებით გადამუშავების მეთოდებიც არსებობს, მაგალითად: შესაძლებელია მოცვის გაყინვა ან მისგან ჯემების, წვენების და ჩირის წარმოება.
შეგახსენებთ, რომ ქართულ წარმოებას და აგრობიზნესის ადგილობრივ განვითარებას საქართველოს ბანკიც უწყობს ხელს თქვენს ბიზნესსა და შემოსავლებზე მორგებული აგროსესხით.
ლურჯი მოცვის ინდუსტრიის შესახებ დეტალური მონაცემების მისაღებად, გაეცანით Galt & Taggart-ის ანგარიშს.